Pretoria maak gereed vir oorlog, 1899

0

Pretorianers het voor die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog in 1899, meestal ‘n rustige en voorspoedige lewe gelei. Dit was ‘n dorp wat baie nuwe inwoners van ander ook lande gelok het: daar was heelwat Britte, Nederlanders, Duitsers en ander nasionaliteite.

In Mei 1899 het die plaaslike koerant, De Volkstem, egter berig dat konfrontasie tussen die Boere en Britte onvermydelik lyk, veral na aanleiding van die aankoms van Britse troepe in Kaapstad. Onmiddelik het die atmosfeer in die dorp begin verander, misdaad soos inbrake het skielik vermeerder en voorvalle van onlus, veral onder swart werkers, is ondervind.

Teen Julie en Augustus het baie uitlanders die dorp begin verlaat en hulle eerder in die Britse kolonies, Natal en die Kaap, gaan vestig. Leegstaande huise en winkels is geplunder, en mense het voorrade begin opgaar. Engelse inwoners wat wou bly, moes ‘n spesiale permit hê en hulle bewegings was ingeperk.

Mense het weer begin teikenskiet en skietkompetisies is aangemoedig.

Die oproep tot diens in kommando’s het op 28 September 1899 gekom, en as gevolg van die skielike tekort aan mannekrag het De Volkstem en ander koerante toegemaak, die howe se werksaamhede is gestaak, en gevangenes wat minder as ‘n jaar se tronkstaf gehad het om uit te dien, is ook vrygelaat om by die kommando’s aan te sluit. Gevangenes van ander nasionaliteite is vrygelaat en uit die land gestuur. Boere-kommandos is voorsien van nuwe wapens en perde is vir hulle opgekommandeer.

Alle treine en treinspore is onder die direkte beheer van Kmdt-genl. Piet Joubert geplaas, en ‘n ‘Rus en orde’ komitee is aangestel om die orde in die dorp te handhaaf.

In Sept. en Okt. 1899 het meer as 130 000 mense die Transvaal verlaat.

Treine is intussen gepak met voorrade, waens, wapens en kos, en uiteindelik het die eerste groep burgers die dorp verlaat, oppad na die front. Groot skares inwoners was daar om hulle af te sien, en ‘n gees van angstige opgewondenheid het geheers.

Die oorlog was nou ‘n werklikheid.

 

Bron: ‘Pretoria at war’ deur Bridget Theron

Deel.

Oor die Outeur

Riana Mulder hanteer navrae oor die ES se eie erfenisterreine en ander bewaringsaangeleenthede waarby die maatskappy betrokke is, asook navrae oor museumverwante aangeleenthede, insluitende die Ossewabrandwagversameling. Sy is verantwoordelik vir die EBB-projek (Erfenisbewarings-bewusmaking), doen tans navorsing vir 'n resepteboek gekoppel aan Pretoria se geskiedenis, en dien op die Raad van die Oorlogmuseum van die Boererepublieke.

Skryf jou repliek hier